Gronings · bijwoord

Onze camper heet hinterdetwinter en dat betekent kriskras.

Een camper, twee eigenaren en nooit een vaste route. Wij rijden kriskras door Europa — van fjord naar bergpas naar een zandweg die nergens heen lijkt te gaan.

01 — Het woord

Een Gronings woord dat geen route nodig heeft

De meeste mensen denken bij deze naam aan sneeuw en vorst. Dat is precies de verkeerde afslag.

Kort antwoord

hinterdetwinter is Gronings (Grunnegs) voor kriskras: in alle richtingen, her en der, door elkaar. Het woord heeft niets met de winter te maken en wordt in het Gronings gebruikt voor dingen die alle kanten op liggen of gaan. Onze camper heet zo omdat wij kriskras door Europa reizen.

Wat het betekent

Kriskras: in alle richtingen, her en der, door elkaar. Een bijwoord dat in het Gronings nog altijd in verhalen, gedichten en liedjes opduikt.

Wat het níet betekent

Niets met winter, kou of het jaargetijde. Al leest het als “achter de winter”, dat is een valse vriend — het woord komt ergens anders vandaan.

Waar het vandaan komt

Vastgelegd in het Groningse woordenboek van WoordWaark (Rijksuniversiteit Groningen en Erfgoed Groningen), met lemma’s van S.J.H. Reker en K. ter Laan.

Vijf woorden, één betekenis

Het Gronings heeft meer manieren om te zeggen dat iets alle kanten op gaat. Wie achter detwinter te veel vindt, kan ook alterkwalter, halterkwalter, koeskas of taalterkwaalter zeggen. Alle vijf betekenen kriskras.

Bronnen en controle

  1. WoordWaark — het woordenboek- en corpusproject voor het Gronings van de Rijksuniversiteit Groningen en Erfgoed Groningen, met een eigen lemma voor hinterdetwinter en de betekenis “kriskras”.
  2. Het woordenboek van S.J.H. Reker en het woordenboek van K. ter Laan, beide opgenomen in WoordWaark.
  3. Dagblad van het Noorden, taalquiz “Hou goud is dien Grunnegs?” (18 maart 2022), vraag 14: hinterdetwinter = kriskras.
  4. Taaldacht.nl, “Bijzondere Groningse woorden”: hinterdetwinter = kriskras.
  5. Harper’s Bazaar NL, “Deze uitspraken ken je alleen als je uit Groningen komt”: hinterdetwinter = kriskras.
02 — Waar we waren

Kriskras, en dat is geen stijlfiguur

Elke keer als iemand vraagt waar we heen gaan, is het antwoord hetzelfde: nog niet zeker. Een greep uit de plekken waar de camper belandde.

De camper aan een Noorse fjord met laaghangende mist boven de bergen

West-Noorwegen · Fjord · laaghangende mist

Mist tot op de weg

De wolken hingen zo laag dat de bergen alleen ’s ochtends even te zien waren. We bleven staan tot ze terugkwamen.

De camper op een groen veld langs een fjord met besneeuwde bergen op de achtergrond

Fjordweg · Wildplek · fjord

Een veld dat geen camping was

Geen bord, geen betaling, geen buren. Alleen gras, water en een bergwand die recht uit de zee leek te komen.

De camper aan het water onder een donkere, wolkachtige hemel in Scandinavië

Hoge Noorden · Onderweg · noord

Wolken als een deksel

Een dag waarop de lucht eruitzag als een deksel op de vallei. Mooi op een manier die moeilijk uit te leggen is.

De camper op een grindvlakte voor een meer en bergen met sneeuwresten

Bergpas · Bergpas · 900 m

Sneeuw in juli

Boven op de pas lag nog sneeuw van de winter ervoor. De camper kreeg eindelijk de kou te zien die zijn naam níet betekent.

De camper op een grindparkeerplaats aan het water bij zonsopkomst

Baai bij zonsopkomst · Kust · zonsopkomst

Om vijf uur wakker, met opzet

De wekker stond vroeg omdat het licht dat waard was. Daarna nog drie uur geslapen op dezelfde plek.

De camper tussen hoge dennenbomen op een open plek in het bos

Dennenbos · Bos · open plek

Bomen om de camper heen

Een open plek die net groot genoeg was. ’s Nachts hoorden we alleen de wind en af en toe iets dat we niet thuis konden brengen.

03 — Meepraten

Het gastenboek

Ken je het woord, komt het je bekend voor, of heb je een betere naam voor een camper? Laat een bericht achter. Een account is niet nodig.

Laatste berichten

3 berichten
  • Familie De Vries

    We hebben jullie gespot bij Sölden! Groet uit Friesland.

  • Jonas

    Ich kochte das bekennen ein wenig kurzem hier uit. Mooi uutlegd, en leuk dat jullie camper zo heet.

  • Marijke uit Winsum

    Mien opa zee dat aal dingen goed kwam as je het mar hinterdetwinter aanpakte. Mooie naam voor een camper!

Wat vind jij van de naam?

Meepraten

Je bericht wordt eerst gelezen voordat het online komt. Dat doen we met de hand.

Alleen voor ons zichtbaar, zodat we kunnen antwoorden. Komt nooit op de site.

Je bericht wordt eerst gecontroleerd en verschijnt daarna. Je e-mailadres tonen we nooit. Het formulier is beveiligd tegen geautomatiseerd misbruik.

04 — Ik heb je gespot

Waar heb je de camper gezien?

Kom je de camper ergens tegen, meld het hier. Zo ontstaat er een kaart van ontmoetingen die wij zelf nooit hadden kunnen maken.

Waar we gespot zijn

2 meldingen · 2 plekken
  • Winsum Nederland Bij de molen · Gespot door Peter B. Stond rustig te wachten bij de brug.
  • Tromsø Noorwegen Ferryterminal

Ik heb jullie gespot

Ik heb je gespot

Vul in waar en wanneer je de camper zag. Een foto kun je apart mailen.

Een foto gemaakt? Mail hem naar contact@hinterdetwinter.nl en we zetten hem bij jouw melding.

05 — FAQ

Veelgestelde vragen

De vragen die we het vaakst krijgen over de naam, en de antwoorden zoals ze in de woordenboeken staan.

Wat betekent hinterdetwinter?

hinterdetwinter is Gronings voor kriskras: in alle richtingen, her en der, door elkaar. Het is een bijwoord en heeft niets te maken met de winter of met kou.

Is het Duits?

Nee. Het lijkt Duits — “achter de winter” zou in het Duits hinter dem Winter zijn — maar het woord is Gronings, uit de provincie Groningen in het noorden van Nederland. Het Gronings is een Nedersaksische streektaal.

Betekent het “achter de winter”?

Letterlijk leest het zo, maar dat is toeval. De betekenis is kriskras. Het woord beschrijft dingen die alle kanten op liggen, lopen of waaien.

Waar staat het woord in het woordenboek?

In WoordWaark, het Groningse woordenboek- en corpusproject van de Rijksuniversiteit Groningen en Erfgoed Groningen. Daar staat hinterdetwinter met de betekenis kriskras, met verwijzing naar de woordenboeken van S.J.H. Reker en K. ter Laan.

Waarom heet jullie camper zo?

Omdat we nooit een vaste route rijden. We vertrekken met een richting en komen ergens anders uit. Kriskras dus — hinterdetwinter.

Zijn er synoniemen?

Ja: alterkwalter, halterkwalter, koeskas en taalterkwaalter betekenen in het Gronings allemaal hetzelfde als hinterdetwinter, namelijk kriskras.

Kan ik jullie spotten of iets melden?

Graag. Op deze pagina staat het register “Ik heb je gespot”. Vul in waar en wanneer je de camper zag, dan komt de melding in de lijst te staan.

06 — Over ons

Twee mensen, één camper, geen route

Wij reizen in een Bürstner camper met de naam hinterdetwinter achterop. De naam is een eerbetoon aan het Gronings, de streektaal van het noorden van Nederland waar we vandaan komen.

Op deze site leggen we uit wat het woord betekent, houden we bij waar we zijn geweest en verzamelen we de plekken waar anderen ons hebben gezien. Er zit geen plan achter de route — dat is precies het punt.